นวัตกรรมเครื่องบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจอัตราการไหลสูงในภาวะฉุกเฉินการระบาด COVID-19

“ใน พ.ศ. 2564 ทั่วโลกเกิดการระบาดของ COVID-19  เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว รวมถึงประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการระบาดที่เกิดจากเชื้อกลายพันธุ์อัลฟาและเดลตา ทำให้มีผู้ติดเชื้อยืนยันเกิน 363,000 รายและผู้เสียชีวิตเกือบ 3,000 รายในประเทศไทยถึงเดือนกรกฎาคม อาการรุนแรงของผู้ป่วยนำมาสู่เครื่องช่วยหายใจและเครื่องบำบัดโรคอัตราการไหลสูงขาดแคลนเนื่องจากมีต้องการทั่วโลก ทางคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสภากาชาดไทยจึงได้พัฒนานวัตกรรมอุปกรณ์บำบัดโรคหายใจแบบอัตราการไหลสูงที่เป็นเป้าหมายสำคัญเพื่อรองรับความต้องการที่เพิ่มขึ้น ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานของรัฐและเอกชนเป็นปัจจัยสำคัญในการออกแบบและทดสอบทางการแพทย์ การระดมทุนจากสาธารณชนได้สนับสนุนการผลิตและกระจายไปยังโรงพยาบาลทั่วประเทศ พร้อมกับวัสดุการอบรม การใช้งานของอุปกรณ์เหล่านี้ได้เป็นที่เรียบร้อยและสามารถรักษาผู้ป่วยรุนแรงเกือบ 7,000 รายจนถึงปัจจุบัน โดยสามารถลดอัตราการเสียชีวิตได้ แม้สถานการณ์ COVID-19 จะคลี่คลาย แต่ยังคงมีการใช้งานอุปกรณ์เหล่านี้อยู่อย่างแพร่หลาย สะท้อนถึงความสำเร็จของนวัตกรรมนี้ในระบบการให้บริการด้านสุขภาพ โครงการนี้จึงมีส่วนสำคัญในการเสริมสร้างด้านสุขภาพของประชาชนและระบบการดูแลสุขภาพในประเทศไทย”

ใน พ.ศ. 2564 ทั่วโลกเกิดการระบาดของ COVID-19  เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว รวมถึงประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการระบาดที่เกิดจากเชื้อกลายพันธุ์อัลฟาและเดลตาในช่วงเดือนเมษายนจนถึงเดือนกรกฎาคม ทำให้มีผู้ถูกยืนยันการติดเชื้อ 363,029 คน และผู้เสียชีวิต 2,934 คนในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2564 โดยมีผู้ป่วยติดเชื้อ COVID-19 ที่มีอาการรุนแรงจนเกิดปอดอักเสบและภาวะหายใจล้มเหลวเฉียบพลันจำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ (ventilator) และเครื่องบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจอัตราการไหลสูง (high flow nasal therapy device) เป็นจำนวนมาก ทำให้เกิดการขาดแคลนของเครื่องมือทั้งสองชนิด โดยขณะนั้นไม่สามารถจัดซื้อจากผู้ผลิตในต่างประเทศ เนื่องจากเกิดการขาดแคลนทั่วโลก จึงมีความจำเป็นที่คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสภากาชาดไทย ต้องเร่งการดำเนินงานเพื่อออกแบบ ทดสอบ และขออนุมัติผลิตเครื่องบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจอัตราการไหลสูง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้มีเครื่องมือที่มีคุณภาพและจำนวนเพียงพอต่อกลุ่มเป้าหมายหลักอันได้แก่ผู้ป่วย COVID-19  ที่มีอาการหนักที่มีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้สามารถเข้าถึงการรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงเป็นการสร้างความมั่นคงทางด้านการแพทย์ของประเทศในการที่จะพึ่งพาตนเองได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสถานการณ์วิกฤติ

โครงการนี้ได้พัฒนานวัตกรรมเครื่องบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจอัตราการไหลสูงในภาวะฉุกเฉินการระบาด COVID-19 ซึ่งไม่เคยมีองค์ความรู้และการผลิตในประเทศไทยมาก่อน เกิดความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐและเอกชนหลายหน่วยงาน โดยมีหน่วยงานหลักได้แก่ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสภากาชาดไทย คณะกรรมการอาหารและยา บริษัท อินทรอนิคส์ จำกัด และบริษัท ไทยเบฟ จำกัด ทั้งในการออกแบบ การทดสอบทางวิศวกรรมและทางการแพทย์ การสอบเทียบมาตรฐานทั้งความปลอดภัยทางไฟฟ้า ความแม่นยำและถูกต้องของเครื่องมือ การขอการอนุมัติของคณะกรรมการจริยธรรมในคน การทดสอบผลการรักษากับผู้ป่วยโควิด-19 (equivalent test) พบว่าได้ผลเท่าเทียมกับเครื่องที่ผลิตและนำเข้าจากต่างประเทศ การระดมทุนจากภาคประชาชน (โดยประมาณ 50 ล้านบาท) นำไปสู่การผลิตเครื่องมือจำนวน 500 เครื่อง และแจกจ่ายไปสู่ 183 โรงพยาบาลใน 42 จังหวัด ครอบคลุมทุกภูมิภาคของประเทศ อีกทั้งการออกแบบพัฒนานวัตกรรมได้คำนึงถึงการใช้อุปกรณ์ที่จัดหาได้ในประเทศและในภาวะฉุกเฉิน สามารถขนส่งกระจายออกไปทั่วประเทศ ทำให้โรงพยาบาลต่าง ๆ สามารถประกอบและใช้งานได้ด้วยตนเอง นอกจากนี้ยังมีการจัดทำคู่มือ วีดีโอและจัดอบรมให้ความรู้ในการใช้เครื่องแก่แพทย์ และพยาบาลผู้ใช้เครื่อง การสร้างเครือข่าย line เพื่อสื่อสารแก้ไขปัญหาและติดตามผลการใช้เครื่องอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

โดยช่วงเริ่มพัฒนาโครงการ พบว่าผู้ป่วยมีอัตราตายสูงที่สุด ระหว่าง 257-260 คนต่อวัน ในช่วง 24-31 สิงหาคม 2021 เมื่อเริ่มการแจกจ่ายเมื่อ 8 ตุลาคม 2021 ยังมีอัตราเสียชีวิตรายวันที่ 116 คน จนกระทั้งในต้นเดือนตุลาคม 2022 อัตราตายเฉลี่ย 7 วันลดต่ำกว่า 20 คนต่อวัน นอกจากนี้ระหว่างการดำเนินโครงการ มีจำนวนผู้ป่วย COVID-19  ที่มีอาการหนักได้รับบริการ ไม่น้อยกว่า 5,000 รายทั่วประเทศ

แม้ปัจจุบันสถานการณ์ COVID-19 ในประเทศไทยจะคลี่คลาย แต่โครงการยังคงติดตามการใช้งานของเครื่องบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจอัตราการไหลสูงตลอดปี พ.ศ. 2565 โดยพบว่า ยังคงมีโรงพยาบาลถึงร้อยละ 80 ใช้เครื่องตลอด 1 ปี ในการรักษาผู้ป่วยมากกว่า 2,000 คน ในด้านของความเพียงพอของอุปกรณ์ที่ใช้ร่วมกับเครื่องบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจอัตราการไหลสูง พบว่า มีโรงพยาบาลที่มีอุปกรณ์พอเพียงร้อยละ 37 และสามารถจัดซื้อเพิ่มเองได้ถึงร้อยละ 63 สะท้อนให้เห็นว่านวัตกรรมนี้สามารถนำไปปรับใช้ในโรงพยาบาลของแต่ละท้องที่ได้เป็นอย่างดี

นับได้ว่านวัตกรรมเครื่องบำบัดโรคระบบทางเดินหายใจอัตราการไหลสูงเป็นนวัตกรรมการบริการแบบใหม่ ซึ่งยังไม่มีหน่วยงานใดเคยดำเนินการมาก่อน เป็นผลงานที่นำไปใช้ได้จริง เพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา COVID-19 ลดอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยและมีผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมที่สามารถตรวจสอบได้

รายละเอียดที่เกี่ยวข้อง:

• https://www.md.chula.ac.th/%E0%B9%81%E0%B8%96%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7-chula-hfnc/
• https://www.chula.ac.th/news/118461/